Scheidingsbemiddeling (Mediation) en procedure

1. Mediation bij (echt)scheiding
2. Partner wil niet / ieder een eigen advocaat
3. Ontbinding van geregistreerd partnerschap

1. Mediation bij (echt)scheiding) / Echtscheidingsbemiddeling / Samen één advocaat

Scheiden via een VFAS-advocaat-mediator is meestal goedkoper en sneller dan wanneer de rechter moet beslissen over de gevolgen van echtscheiding. Partijen proberen dan met elkaar in een aantal gesprekken tot overeenstemming te komen over alles wat er voor de scheiding geregeld moet worden. Zoals over de kinderen, de alimentatie, de verdeling van de spullen, de schulden en het pensioen.
Onder leiding van de advocaat-mediator/bemiddelaar als neutrale deskundige praat u en onderhandelt u samen over alle gevolgen van de echtscheiding. U komt dus zelf tot een regeling, zonder dat een rechter de beslissingen neemt.
De advocaat-mediator/bemiddelaar informeert u over alle juridische aspecten, geeft voorlichting over wettelijke regels en de door de rechtbank te hanteren normen en belicht voor- en nadelen van de diverse mogelijkheden voor de beide echtelieden.

Bij problemen waar emoties een (grote) rol spelen, is mediation/bemiddeling vaak de beste weg om tot oplossingen te komen. Ook als scheidende echtelieden grote verschillen van mening hebben kan mediation/bemiddeling wel degelijk succesvol zijn. De advocaat-mediator/bemiddelaar is er speciaal voor opgeleid om samen met u een voor beiden goede oplossing te bereiken, ook als er grote verschillen van mening zijn.
Het is dan wel van belang dat u bereid bent samen overleg te voeren over de gevolgen van de echtscheiding onder begeleiding van de advocaat-mediator/bemiddelaar. Vrijwilligheid, vertrouwelijkheid en geheimhouding zijn belangrijke pijlers van mediation.

Convenant
Als de mediation tot overeenstemming leidt, stelt advocaat-mediator een echtscheidingsconvenant op. Dit is een overeenkomst waarin de regelingen over alle gevolgen van de echtscheiding worden vastgelegd, zoals regelingen over de partneralimentatie, over de verdeling van de gemeenschap van goederen en/of de afwikkeling van de huwelijkse voorwaarden.
Als u minderjarige kinderen heeft wordt er ook een ouderschapsplan opgesteld. Daarin komen de afspraken over de kinderen te staan, zoals een regeling over de kinderalimentatie en een zorgregeling. Mediation/bemiddeling leidt dan ook tot maatwerk.

Zodra u en uw partner zich met het echtscheidingsconvenant kunnen verenigen, gaat u samen met uw partner naar de advocaat om het echtscheidingsconvenant te tekenen. Gewoonlijk ziet u de advocaat dan voor het laatst.

Rechtbank
Na ondertekening van het echtscheidingsconvenant dient de advocaat-mediator namens u beiden een gemeenschappelijk verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank in. Het echtscheidingsconvenant krijgt dan de status van een vonnis, zodat dit eventueel in de toekomst ten uitvoer kan worden gelegd.

Beschikking
De rechtbank spreekt in nagenoeg alle gevallen de echtscheiding uit en neemt het convenant en het ouderschapsplan met daarin de onderling overeengekomen regelingen in de beschikking op. U hoeft dan niet bij de rechter te verschijnen. De uitspraak wordt met behulp van uw advocaat-mediator ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand en dan is de echtscheiding definitief.

Voordelen van mediation
De ervaring leert dat ex-partners (ook op langere termijn) meer tevreden zijn over een convenant dan over een beslissing van de rechter. Dat is logisch, de overeenkomst is immers door beide partners tot stand gebracht.

Een scheiding via mediation verloopt meestal sneller, is vriendelijker en is minder kostbaar dan als er geprocedeerd wordt.
Wanneer ouders uit elkaar gaan heeft dat een grote impact op hun kinderen. Ruzie tussen de ouders is funest, omdat dit de kinderen in een loyaliteitsconflict kan brengen. Ouders die met respect uit elkaar gaan, kunnen als ouders beter door.

Mediation bij de ontbinding van een geregistreerd partnerschap, bij de verbreking van de samenleving of bij andere familierechtelijke geschillen
Mediation/bemiddeling is uiteraard ook mogelijk bij de ontbinding van een geregistreerd partnerschap, bij de verbreking van de samenleving of bij andere familierechtelijke geschillen.
Bij de ontbinding van een geregistreerd partnerschap en de verbreking van een samenleving als bij een echtscheiding spelen over het algemeen nagenoeg dezelfde problemen als bij echtscheiding.

2. Partner wil niet / ieder een eigen advocaat

Als uw partner niet wenst mee te werken, kan het raadzaam zijn om geduld te hebben. U bent niet van de ene op de andere dag gehuwd. En zo bent u niet van de een op de andere dag gescheiden. Gun uw partner de tijd, want een gemeenschappelijke echtscheiding (samen scheiden) gaat sneller dan een enkelzijdige echtscheiding (u tegen uw partner). Een enkelzijdige echtscheiding laat vaak meer dan twaalf maanden op zich wachten. Bovendien zijn de kosten voor een enkelzijdige echtscheiding vaak hoger dan voor een gemeenschappelijke echtscheiding.

Bedenk dat bij een enkelzijdige echtscheiding de advocaat een verzoek moet opstellen (twee weken verder), de advocaat een deurwaarder moet inschakelen (twee weken verder), er een termijn voor verweer gaat lopen (zes weken verder), de advocaat van uw partner uitstel vraagt (twee weken verder), er een mondelinge behandeling bij de rechter volgt (drie maanden verder), er in het gunstigste geval meteen een uitspraak volgt (drie maanden verder), er een termijn voor hoger beroep gaat lopen (drie maanden verder), er een verklaring moet komen dat er geen hoger beroep is ingesteld (vier weken verder) en de uitspraak moet worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (twee weken verder).

In het geval het niet mogelijk of niet wenselijk is via mediation tot overeenstemming te komen over de (echt)scheiding, schakelen partijen allebei een eigen advocaat in. U en uw advocaat bespreken dan met elkaar wat voor u de gewenste situatie na de scheiding is. Uw advocaat kan met de advocaat van uw echtgenoot/partner contact opnemen om te kijken of er tot overeenstemming kan worden gekomen. Wordt er geen overeenstemming bereikt, dan kan uw advocaat of die van uw echtgenoot/partner een verzoek tot (echt)scheiding, al dan niet met nevenverzoeken, indienen bij de rechtbank. Dan wordt de rechter gevraagd een beslissing te nemen.

De andere partij wordt altijd in de gelegenheid gesteld een verweerschrift en eventueel een eigen zelfstandig verzoek in te dienen.

De zaak wordt vervolgens ter zitting behandeld. Bij eenvoudige echtscheidingen volgt dan een uitspraak (beschikking) van de rechtbank. In minder eenvoudige zaken kan de rechter een verdere behandeling gelasten.

Een echtscheidingsprocedure behelst vaak meer dan de echtscheiding alleen.

Nevenverzoeken zijn verzoeken die betrekking hebben op de partner- en kinderalimentatie; de verdeling en/of verrekening van de gemeenschap; het gezag en zorg over, de omgang met, en de informatie over de kinderen; en andere verzoeken die voldoende samenhang hebben met de echtscheiding.
Ook ouders die een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan kunnen niet meer buiten de rechter om scheiden, indien zij beiden het gezag hebben over hun minderjarige kinderen.

Voorlopige voorzieningenprocedure
Een echtscheidingsprocedure kan veel tijd in beslag nemen. Soms is het nodig dat er op korte termijn een aantal zaken wordt geregeld, zoals:

- Wie mag voorlopig de echtelijke woning en de inboedel gebruiken
- Wie krijgt de kinderen toevertrouwd tijdens de echtscheidingsprocedure
- Wat is de voorlopig zorg- of omgangsregeling met de kinderen
- Hoe moet het financieel (kinder- en/of partneralimentatie)

Als de echtgenoten er samen niet uitkomen, kan door de advocaat van één van tweeën een verzoekschrift voorlopige voorzieningen worden ingediend bij de rechtbank. Dat kan tijdens de echtscheidingsprocedure, maar ook voordat de echtscheidingsprocedure is gestart.

De voorlopige voorzieningen procedure verloopt redelijk vlot. Binnen drie weken na indiening van het verzoekschrift volgt een zitting en ongeveer een week later volgt de uitspraak van de rechter. De voorlopige voorzieningen blijven van kracht totdat er over de betreffende onderdelen in de echtscheidingsprocedure definitief is beslist. De definitieve beslissing over alle onderwerpen gebeurt in de echtscheidingsprocedure zelf. Nadat de rechter uitspraak heeft gedaan moet de echtscheidingsprocedure uiterlijk binnen vier weken worden gestart. Gebeurt dat niet op tijd dan vervalt de voorlopige voorzieningen uitspraak.

Hoger beroep tegen de beschikking voorlopige voorzieningen is niet mogelijk. Wel kan, indien zich wijzigingen voordoen, verzocht worden om wijziging van de voorlopige voorzieningen.

Scheiding van tafel en bed
Scheiden van tafel en bed komt niet vaak meer voor. Een essentieel kenmerk van scheiding van tafel en bed is dat het huwelijk niet wordt ontbonden. Het huwelijk zelf blijft dus in stand, maar de financiën en het vermogen van de gehuwde partners wordt gescheiden. Alles wat bij een "gewone" echtscheiding moet worden geregeld speelt ook bij een scheiding van tafel en bed.

Partners die van tafel en bed gescheiden zijn kunnen pas definitief scheiden, wanneer de scheiding van tafel en bed tenminste drie jaar heeft geduurd. Dan moet opnieuw een procedure bij de Rechtbank worden gevolgd.  

Een scheiding van tafel en bed kan eenvoudig ongedaan worden gemaakt. Een scheiding van tafel en bed eindigt namelijk door verzoening van de echtgenoten.

Er kunnen redenen zijn waarom u aan een scheiding van tafel en bed de voorkeur geeft boven een echtscheiding. Dit kan bijvoorbeeld om godsdienstige reden zijn.

3. Ontbinding van geregistreerd partnerschap

Alimentatie
Op de ontbinding van een geregistreerd partnerschap zijn de wettelijke bepalingen van de echtscheiding van toepassing. Ook geregistreerde partners zijn na verbreking van hun relatie onderhoudsplichtig voor elkaar.

Geen kinderen
Zijn er geen kinderen, dan kan een geregistreerd partnerschap verbroken worden zonder rechterlijke tussenkomst. De advocaat kan u helpen bij het opstellen van een convenant. Daarin staat dat u het geregistreerd partnerschap wilt beëindigen en er staan afspraken in over bijvoorbeeld de partneralimentatie en het pensioen. Vervolgens kan de ambtenaar van de burgerlijke stand het geregistreerd partnerschap ontbinden.

Wel kinderen
Zijn er wel kinderen of komt men er onderling niet uit, dan kan de rechter beslissen over de gevolgen van het verbreken van het geregistreerd partnerschap.

De advocaat dient dan een verzoekschrift in bij de rechtbank. Bij het verzoekschrift moet een ouderschapsplan worden meegestuurd. Zonder ouderschapsplan is het verzoek tot ontbinding van een geregistreerd partnerschap in principe niet volledig en zal het door de rechtbank worden teruggestuurd.
De procedure voor het beëindigen van een geregistreerd partnerschap via de rechter is dezelfde als bij een echtscheiding.

Beëindiging partnerschap definitief
De overeenkomst (zonder rechter) of beschikking (via rechter) van de beëindiging van het partnerschap moet binnen 3 maanden ingeschreven worden in de registers de burgerlijke stand. De advocaat stuurt de overeenkomst of beschikking naar de ambtenaar van de burgerlijke stand. De ambtenaar schrijft de ontbinding in de registers van de burgerlijke stand in. Pas dan is het geregistreerd partnerschap definitief beëindigd.

Mediation bij beëindigen geregistreerd partnerschap
Mediation/bemiddeling is uiteraard ook mogelijk bij de ontbinding van een geregistreerd partnerschap. De advocaat-mediator helpt u om samen tot een oplossing te komen. 

Verbreking samenleving
Bij de verbreking van een samenleving is de bijstand van een advocaat niet verplicht. Een advocaat kan u wel adviseren of helpen bij het afwikkelen van de samenleving. Vaak dienen er afspraken gemaakt te worden over:

- de kinderen: indien u gezamenlijk gezag heeft over de kinderen, dient u de afspraken over de kinderen vast te leggen 
in een ouderschapsplan
- de woning: als de woning gezamenlijk eigendom is zal bekeken moeten worden of één van u beiden de woning kan en wil overnemen of dat de woning verkocht moet worden. Een eventuele restschuld of overwaarde moet bij helfte verdeeld worden.
- verdeling van de inboedel: in beginsel geldt dat u gezamenlijk eigenaar bent, tenzij anders is bepaald in het samenlevingscontract of u indien u kunt aantonen dat u bijvoorbeeld de televisie heeft aangeschaft.
- verdeling gemeenschappelijke schulden.
- opzeggen verzekeringen
- opzeggen en verdelen van de gezamenlijke bankrekeningen.

 
Wanneer u en uw partner het niet eens kunnen worden over de gevolgen van de verbreking van de samenleving kunnen de geschilpunten worden voorgelegd aan de rechter. Iedere partner kan een eigen advocaat in de arm nemen. U kunt ook, net als echtgenoten, via mediation / bemiddeling samen tot oplossingen en regelingen komen. Onder leiding van de advocaat-mediator kunt u dan overleggen en afspraken maken over de gevolgen van de verbreking van de samenleving. De advocaat-mediator kan de afspraken desgewenst vastleggen in een overeenkomst.

Kinderen
Bij verbreking van de samenleving bent u, als u samen gezag heeft over de kinderen, verplicht een ouderschapsplan op te stellen.

In het ouderschapsplan worden de regelingen die de ouders met elkaar over de kinderen afspreken vastgelegd. Dat zijn financiële regelingen als de kinderalimentatie en niet-financiële regelingen zoals hoe de zorg- en verblijfsregeling van de kinderen eruit ziet en op welke wijze door de ouders of een van de ouders over bepaalde aspecten in het leven van de kinderen wordt beslist. Ook moeten afspraken gemaakt worden over de manier waarop ouders elkaar informeren en consulteren. Daarbij staat het belang van de kinderen voorop. Indien de rechter beslissingen moet nemen over bijvoorbeeld de hoofdverblijfplaats van het kind en de zorg/contactregeling van het kind met de ouder bij wie het niet [met name] woont, dient de rechtbank kinderen van 12 jaar of ouder in de gelegenheid te stellen daarover zijn of haar mening te geven.

De advocaat kan u helpen bij het opstellen van het ouderschapsplan.